4 strategie nauczania przyklejające wiedzę

4 strategie nauczania

Jeżeli masz paskudny humor i potrzebujesz czegoś, co dobije ostatni gwóźdź do Twojej przysłowiowej trumny, wystarczy, że zapytasz uczniów o materiał przerabiany dwa tygodnie wcześniej. Jednych sparaliżuje strach, a inni z paniką w oczach zaczną przeszukiwać notatki. Być może pomyślisz, że Twoje strategie nauczania nie działają.

Kiedyś na lekcji poprosiłam ucznia o definicję tłumaczoną na ostatnich zajęciach. Jego odpowiedź szczerze rozbawiła moją rodzinę i znajomych:

Pani Kochana ja nie pamiętam co jadłem na śniadanie, a Pani chce, żebym pamiętał, co Pani tłumaczyła w zeszłym tygodniu.

Uśmiechnęłam się do siebie, choć tak naprawdę nie było to zabawne. Na poprzedniej lekcji naprawdę dałam z siebie wszystko i wydawało mi się, że zrobiłam dobrą robotę.

Jeżeli doświadczyłaś takiej lub podobnej sytuacji, ten artykuł może Cię zainteresować.

Z tego wpisu dowiesz się:

  • gdzie popełniamy błąd …
  • … i jak można go uniknąć w przyszłości,
  • jak działają 4 potężne strategie przyklejające wiedzę do uczniów.

Strategie nauczania, gdzie popełniamy błąd …

techniki nauczania

Jeżeli, jako pierwsza przyszła Ci do głowy myśl: nie powinnam zostać nauczycielką! Nie mam dla Ciebie dobrej wiadomości 😉 . To nie jest poprawna odpowiedź.

Z perspektywy czasu i popełnionych błędów wiem, że powodów było co najmniej kilka. Pewnie zaskoczę Cię, dodając, że nie my same przyczyniłyśmy się do tego bałaganu. Choć nie ukrywam, dołożyłyśmy swoje pięć groszy, a może nawet złotówkę.

Zastanów się, jak wyglądają Twoje lekcje? Być może przekazując wiedzę, tak bardzo skupiasz się na tej części swojej pracy, że zaczynasz przypominać najlepszą babcię na świecie?

Za mamusię, za tatusia ... Wkładasz do głowy uczniów kolejne informacje tak, jak babcia dokłada kolejną porcję na talerz ukochanego wnuczka.

Zapominasz o jednej rzeczy. Nie ważne ile włożysz, ważne ile uczeń będzie w stanie wyciągnąć.

prezent do pobraniaPOBIERZ PLIK: Jak szybko sprawdzić, czy uczniowie zrozumieli temat?

Odpytywanie przy tablicy, test na koniec lekcji lub powtórka działu nie wystarczą do tego, by materiał został zapamiętany na dłużej.

Uczeń również Ci w tym procesie nie pomaga. Jeżeli nawet odkryje, że warto byłoby przypomnieć sobie małe co nieco, to robi to albo źle, albo bardzo źle.

Czytanie notatek, podkreślanie najważniejszych faktów kolorowymi pisakami to zdaniem naukowców najgorsze z możliwych form powtórek. Nie tylko nie pomagają lepiej zapamiętać materiału, ale co bardziej istotne oszukują mózg, stwarzając iluzję posiadania wiedzy.

Wystarczy kilka dni i jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki wszystko znika.

… i jak można go uniknąć w przyszłości

zapamiętywanie informacji

Przez lata byłam totalnym asem zapominania imion i nazwisk różnych osób. Nie było tragicznie imiona rodziny i przyjaciół miałam przyklejone do głowy 😉 , ale we wrześniu systematycznie wkładałam wysiłek w odtworzenie z pamięci nazwisk uczniów z klas, które uczyłam.

Najdziwniejsze było to, że w drugim półroczu czytając listę obecności danej klasy, wymieniałam kolejność z poprzedniego roku szkolnego. Dodatkowo moi uczniowie byli lekko zaskoczeni, gdy pytałam o obecność kolegów, którzy albo zmienili szkołę, albo powtarzali klasę.

Objawieniem okazało się odkrycie etapów przenoszenia nowych informacji do pamięci długotrwałej. Oczywiście nie wpadłam na nie sama, po prostu trafiłam na mądrą książkę opisującą ten proces 🙂 .

Zastosowane przez Ciebie, mnie i naszych uczniów podejście do nauki zazwyczaj koncentruje się na pierwszym etapie przyswajania informacji. Traktujemy wtedy nasz mózg jak gąbkę, która wchłania wszystko, co jest w zasięgu.

Problem polega na tym, że ta przysłowiowa gąbka to pamięć krótkotrwała. A ta jak wiemy, szybko zapomina.

Aby informacje zostały utrwalone, muszą zostać w naszym mózgu przeniesione do pamięci długotrwałej. Niestety w większości sytuacji nie wkładamy wysiłku w to, aby tak się stało.

4 strategie nauczania przyklejające wiedzę

skuteczne strategie nauczania

Jak sprawić, by wiedza przyklejała się do ucznia? Czy da się poprawić wyniki, nie obciążając dodatkową pracą nauczyciela?

Na te i inne pytania od lat starają się odpowiedzieć naukowcy z zakresu psychologii, informatyki i neurobiologii. Czas zobaczyć, do jakich doszli wniosków.

Opisane poniżej 4 strategie nauczania są szybkie, proste i co najlepsze nie będą wymagały od Ciebie inwestycji dodatkowego czasu. Warto się z nimi zapoznać i sprawdzić, czy nie są przypadkiem Twoim Świętym Graalem, którego szukasz od lat 🙂 .

prezent do pobraniaPOBIERZ PLIK: Jak szybko sprawdzić, czy uczniowie zrozumieli temat?

Retrieval Practice

Ta strategia nauczania sprawi, że przestaniesz traktować uczniów jak gąbkę zasysającą wiedzę. Dodatkowo pokażesz im jak wydobywać z głowy potrzebną wiedzę. Umiejętność ta jest szczególnie ważna w trakcie egzaminów zewnętrznych, a co bardziej istotne w dłuższej perspektywie pomaga w pracy.

Zastosowanie technik przywoływania informacji z pamięci ma kilka zalet. Przede wszystkim pozwala zapamiętać informacje na dłużej. Tobie pewnie do gustu przypadnie fakt, że jej wykorzystanie nie wiążę się z koniecznością przygotowania dodatkowych materiałów do lekcji.

Retrieval Practice, jak udowodnili naukowcy, poprawia wyniki oraz redukuje stres odczuwany w trakcie egzaminów.

Spacing

Drugą techniką opisywaną w badaniach Agarwal i Brain z 2019 roku jest strategia spacingu.

Pozwala ona rozdzielić w czasie etapy przekazywania wiedzy i jej utrwalania w pamięci uczniów tak, aby Twój wysiłek włożony w prowadzenie zajęć nie poszedł na marne.

Dzięki zastosowaniu tego podejścia wiedza przyklei się do Twoich uczniów niczym lep do muchy 😉 .

Strategie nauczania – interleaving

Zadaniem techniki przeplatania jest utrudnienie przywoływania informacji z pamięci.

Możesz o tym nie wiedzieć, ale badacze dowiedli, że na dłużej zapamiętujemy materiał, w którego naukę włożyliśmy więcej wysiłku. Informacje, które łatwo wchodzą do głowy, mózg uznaje za mało istotne.

Te, których uczymy się dłużej, są uznawane za ważne i zostają przenoszone do pamięci długotrwałej.

Feedback driven metacognition

Według badaczek Agarwal i Bain skuteczne przyklejenie wiedzy do ucznia jest możliwe dzięki udzielaniu odpowiednio skonstruowanej informacji zwrotnej.

Bez wiedzy, co wiem, a czego nie wiem, uczeń nie jest w stanie określić tego, na jakim etapie jest i co powinien zrobić dalej. Postawienie następnego kroku, bez kluczowych informacji przekazanych przez nauczyciela utrudnia proces nauki.

Umiejętność samooceny wykonywanych postępów to jeden z istotnych czynników wpływających na przyswajanie wiedzy i jej zapamiętywanie na dłużej.

Opisane przeze mnie 4 strategie nauczania przyklejające wiedzę do ucznia zostały przebadane przez naukowców i sprawdzone w działaniu przez nauczycieli z całego świata. Jeżeli do tej pory z nich nie korzystałaś, a czujesz, że wyniki Twoich uczniów nie są adekwatne do wysiłku, jaki wkładasz w ich edukację, być może warto byłoby je lepiej poznać.

Jeżeli nie masz czasu na przeszukiwanie Internetu i składanie w całość małych fragmentów układanki mam dla Ciebie dobrą wiadomość. W kolejnych wpisach na blogu rozłożę na czynniki pierwsze każdą ze strategii tak, abyś mogła zacząć ją wykorzystywać na swoich zajęciach.

Najpierw przybliżę Ci technikę przywoływania informacji z pamięci dzięki, której co roku oszczędzam cenne godziny na przygotowanie materiałów do lekcji. Zapraszam do lektury kolejnych postów z serii strategie nauczania przyklejające wiedzę.

Trzy rzeczy do zrobienia po przeczytaniu posta:

  • po pierwsze – zastanów się, czy na swoich zajęciach zbyt często nie przypominasz babci dokładającej kolejne porcje na talerz wnuczka,
  • po drugie – częściej sprawdzaj, co zostaje w głowach Twoich uczniów – to inwestycja, która się opłaci,
  • na koniec – jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak wykorzystać retrieval practice i poprawić wyniki przeczytaj kolejny artykułu na moim blogu.

P.S. Dane wykorzystane do napisania tego posta pochodzą z badań Pooja K. Agarwal i Patrice M. Bain 2019.

Te posty również mogą cię zainteresować:

Pobierz dodatkowe materiały dla nauczycielek!

Kliknij obrazek i uzyskaj dostęp do bezpłatnej #eduInpiracjiDlaCiebie: Jak szybko sprawdzić, czy uczniowie zrozumieli temat? – sposób na ciekawe lekcje.

jak szybko sprawdzić czy uczniowie zrozumieli temat

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.